Robot hàn cũ (hay còn gọi là robot hàn Nhật bãi) từ các thương hiệu lớn như OTC, Panasonic, FANUC, Yaskawa luôn là lựa chọn ưu tiên của nhiều xưởng cơ khí vừa và nhỏ nhờ bài toán tối ưu chi phí đầu tư. Tuy nhiên, sau một thời gian dài vận hành hoặc do quá trình vận chuyển, lưu kho không đúng cách, nhiều kỹ thuật viên thường gặp phải hiện tượng robot hàn chạy bị rung lắc, giật cục hoặc phát ra tiếng kêu lạ.
Hiện tượng này không chỉ làm giảm tuổi thọ thiết bị mà còn trực tiếp gây sai số đường đi của mỏ hàn, dẫn đến rỗ khí, lệch đường hàn hoặc thủng phôi. Vậy nguyên nhân cốt lõi nằm ở đâu? Hãy cùng phân tích chi tiết trong bài viết dưới đây.
Nội dung bài viết
1. Độ rơ cơ khí và mòn hộp số Harmonic
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Robot hàn công nghiệp thường sử dụng hộp số sóng hài (Harmonic Drive) tại các khớp chuyển động để đảm bảo độ chính xác cao.
- Nguyên nhân: Các dòng robot Nhật bãi thường đã qua nhiều năm sử dụng tại nhà máy nước ngoài. Nếu không được bảo dưỡng hoặc tra mỡ định kỳ, các vòng răng bên trong hộp số Harmonic bị mòn, tạo ra độ rơ cơ khí (Backlash) lớn. Khi robot đổi hướng di chuyển đột ngột, các bánh răng va đập vào nhau gây ra hiện tượng rung giật.
- Cách nhận biết: Cánh tay robot có độ giật nhẹ khi dừng lại, hoặc khi dùng tay lắc nhẹ các trục ở trạng thái tắt nguồn, thấy có độơ lỏng bất thường.
2. Vấn đề về hệ thống truyền động Servo (Motor & Driver)
Động cơ Servo đóng vai trò là "cơ bắp" của robot. Sự bất ổn định từ hệ thống này sẽ trực tiếp truyền thành dao động cơ học.
- Lỗi Tuning (Cài đặt thông số gain): Khi thay thế linh kiện, chạy lại phần mềm hoặc do bộ nhớ điều khiển bị ảnh hưởng, các thông số vòng lặp vị trí/tốc độ (Gain) của Servo Driver không còn tương thích, khiến motor bị "hunting" (dao động qua lại liên tục quanh một điểm), gây rung.
- Cáp động lực hoặc cáp Encoder bị nhiễu/lỏng: Tín hiệu phản hồi từ bộ mã hóa (Encoder) về tủ điều khiển bị chập chờn khiến Driver hiểu sai lệch vị trí, liên tục bù trừ lực đột ngột gây ra rung lắc.
- Vòng bi (bạc đạn) motor bị mòn, khô dầu: Tạo lực cản cơ học lớn và gây rung động đồng tâm.
3. Lỏng cơ cấu lắp ráp, bu-lông và khớp nối
Robot hàn phải hoạt động với tần suất cao, chịu lực quán tính lớn từ trọng lượng cánh tay và mỏ hàn.
- Lỏng bu-lông bích nối các trục: Sau thời gian dài vận hành với gia tốc lớn, các liên kết cơ khí, bích nối giữa các tay đòn có thể bị lỏng ốc vít, tạo ra khe hở và sự dịch chuyển vi mô, sinh ra rung động.
- Mất cân bằng tải trọng (Payload): Trọng lượng của mỏ hàn, bộ cấp dây phụ hoặc đồ gá gắn trên cổ trục 6 vượt quá tải trọng thiết kế của dòng robot đó, hoặc thiết lập trọng tâm (Payload Mass Center) trên Teach Pendant bị sai lệch so với thực tế.
4. Nguồn điện cấp không ổn định và vấn đề từ tủ điện
Không ít trường hợp lỗi rung động không xuất phát từ cơ khí mà đến từ hệ thống điện năng.
- Điện áp 3 pha không cân bằng: Lưới điện nhà xưởng bị sụt áp, lệch pha khiến dòng điện cấp cho các Servo Amplifier bị dao động, làm mô-men xoắn của động cơ không đều.
- Lỗi bo mạch bên trong tủ điều khiển: Các linh kiện lọc nguồn, tụ điện bị suy hao theo thời gian gây ra tín hiệu điều khiển bị gợn sóng (noise).
Giải pháp kiểm tra và khắc phục hiệu quả cho kỹ thuật viên
Khi gặp tình trạng robot hàn Nhật bãi bị rung, bạn nên tiến hành xử lý theo các bước tuần tự sau:
- Kiểm tra thông số chương trình và tải trọng: Vào Teach Pendant kiểm tra lại cài đặt trọng lượng công cụ (Payload Data) xem đã chuẩn xác với mỏ hàn thực tế chưa. Chạy thử ở chế độ Manual với tốc độ thấp (10% - 25%) để quan sát kỹ điểm khởi động và dừng của từng trục.
- Kiểm tra cơ khí và siết lại ốc vít: Kiểm tra toàn bộ bu-lông tại các khớp nối, kiểm tra độ rơ của hộp số Harmonic. Nếu hộp số đã mòn quá giới hạn cho phép, cần tiến hành phục hồi hoặc thay mới.
- Bảo dưỡng hệ thống truyền động: Vệ sinh, tra mỡ chuyên dụng (như mỡ Vigo Grease chính hãng cho robot) vào các cụm bánh răng, ổ bi.
- Kiểm tra cáp và nguồn: Đo đạc lại điện áp 3 pha đầu vào, kiểm tra tình trạng tiếp địa của tủ điện và chắc chắn rằng cáp tín hiệu Encoder không bị đứt ngầm hay nhiễu sóng từ cáp nguồn hàn.
Hiện tượng robot hàn Nhật bãi chạy bị rung là dấu hiệu cảnh báo sớm trước khi máy gặp các sự cố nghiêm trọng hơn như cháy mô-men, báo lỗi quá dòng hay hỏng hóc hộp số. Việc chủ động bảo trì định kỳ, kiểm tra độ rơ cơ khí và hiệu chỉnh thông số Servo sẽ giúp xưởng cơ khí duy trì đường hàn ổn định, nâng cao chất lượng sản phẩm và tối đa hóa vòng đời cho thiết bị cũ.
Công ty CP máy và thiết bị Toàn Cầu là nhà cung cấp uy tín chuyên cung cấp máy hàn Nhật bãi với chế độ bảo hành lên đến 12 tháng, đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng hỗ trợ lắp đặt, sửa chữa, đảm bảo linh kiện thay thế được chuẩn bị đầy đủ và có sẵn. Quý khách có thể hoàn toàn khi mua máy tại công ty chúng tôi.
Thông tin liên hệ:
Cty CP Máy và thiết bị Toàn Cầu.
Ad: Km2 - Phan Trọng Tuệ- Thanh Trì - Hà Nội.
Tel: 02436658802/0913308.425
Email: mayhancongnghiep@gmail.com.
Website: https://robotec.com.vn/
,Xem thêm Các lỗi phổ biến của nguồn cắt plasma sau thời gian dài sử dụng